Prof. Stanisław Sławomir Nicieja

Stanisław Sławomir Nicieja urodził się w Strzegomiu na Dolnym Śląsku, z rodziców Klary, z domu Boczkala, i Tomasza Niciejów, którzy po robotach przymusowych w Niemczech osiedli na poniemieckim Dolnym Śląsku, nie wracając do swych rodzinnych Wadowic. Ukończył szkołę podstawową w Strzegomiu, Liceum Pedagogiczne w Świdnicy, a następnie studia historyczne w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu, uzyskując w 1973 roku tytuł zawodowy magistra historii za pracę magisterską pt. „Działalność repolonizacyjna Uniwersytetów Ludowych na Śląsku Opolskim w latach 1947-1948”. W czasie studiów był aktywnym działaczem Zrzeszenia Studentów Polskich, zwłaszcza w zakresie kultury, kierując m.in. studencką rozgłośnią radiową „Radio-Sygnały” i redagując pisma akademickie „Bakałarz” i „Spójnik”.

Inni o autorze

 

Bardzo mocną stroną dzieła Niciei jest ikonografia – w zasadzie same ilustracje z opisami można by wydać jako odrębny album. Profesor przez trzydzieści lat zgromadził unikatowy zbiór zdjęć z albumów rodzinnych, fotografii prasowych, pocztówek, dokumentów i reprodukcji obrazów. Niektóre wzruszają sielskością, inne cieszą oko urodą przedstawianych miejsc, jeszcze inne zadziwiają, jak np. reklamówka błotnych kąpieli borowinowych w Truskawcu z 1903 roku, na której dwie gołe panie pakują się do wanny wypełnionej leczniczym błotkiem. Kresowej literatury ukazuje się dużo, a dominują wspomnienia – zwykle sentymentalne opowieści idealizujące utraconą arkadię, gdzie ziemia była żyźniejsza, powietrze czystsze, a widoki piękniejsze. W „Kresowej Atlantydzie” nie brak tych klimatów, ale to zupełnie inna książka. Niciei udało się połączyć nostalgiczny ton z wynikami swoich wieloletnich badań naukowych. Z tego mariażu powstała książka będąca kresowym almanachem, encyklopedią, słownikiem biograficznym, historyczną gawędą, przewodnikiem turystycznym, esejem kulturalnym, etnograficznym zbiorem mitów i legend, i w końcu zbiorem anegdot i ciekawostek. 

Mirosław Maciorowski („Gazeta Wyborcza”. 29 kwietnia 2012).


Prof. Stanisław Nicieja jest historykiem Kresów dawnej Polski, a raczej dziejopisem duchowości i mitów tego obszaru. Jego metodę badawczą można by porównać do pracy archeologa: zakreśla teren badań, przekopuje go ostrożnie, przesiewa pieczołowicie ziemię, wydobywa szczątki, okruchy przeszłości i mozolnie, lecz z czułością skleja rozbite naczynie, uzupełniając brakujące części wiedzą i doświadczeniem badacza. Wtedy pokazuje je nam: patrzcie, oto przedmiot z okresu kultury polskiej, która panowała na tych terenach przez sześć wieków, zanim nie została stąd wypędzona przez kaprysy historii. Spójrzcie – zdaje się mówić w swoim wielotomowym dziele – takie było tam życie zasiedziałych wielkich rodów i zwykłych rodzin, jednostek wybitnych i przeciętnych, które zrekonstruowałem. „Kresowa Atlantyda” jest owocem wysokiego profesjonalizmu autora, redaktorki i wydawcy.

Prof. Janusz Majewski – lwowianin, pisarz, scenarzysta, filmowiec, autor m.in. takich filmów o tematyce kresowej, jak: „Lekcja martwego języka”, „C.k. Dezerterzy”, „Lokis”, „Sprawa Gorgonowej”, „Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny” 


„Kresowa Atlantyda” autorstwa prof. Stanisława Niciei to zamierzenie imponujące. Z wydanych dotychczas tomów, które przeczytałem z niesłabnącym zainteresowaniem jeden po drugim, wyłania się nie tylko gospodarczy, społeczny, demograficzno-etnograficzny obraz kresowych miast i miasteczek dawnych polskich ziem, lecz nade wszystko ich rola w polskiej kulturze, z czego nie zawsze zdajemy sobie sprawę. W tym obrazie poczesne miejsce zajmują wybitne osobistości, niekiedy pionierzy cywilizacyjnych przedsięwzięć, czy nawet całe rodziny i rody, których losy nierzadko splatają się znacząco w powojenną rzeczywistość aż do czasów nam współczesnych. Słowem, obraz to niezwykle ważny dla polskich dziejów, w tym i tragizmu towarzyszącego tym dziejom.

Wiesław Myśliwski – prozaik, laureat literackiej nagrody Nike za powieści „Widnokrąg” oraz „Traktat o łuskaniu fasoli”


Mity, legendy i podania jako źródła historyczne. Tomy „Kresowej Atlantydy” czytam z potrójną przyjemnością: po pierwsze – z wielką korzyścią poznawczą i z ciekawością, po drugie – z wielką radością, że poświęcił autor wiele trudu, by odtworzyć jakże cenny dla nas „świat zaginiony”, a po trzecie – z osobistą satysfakcją. Ostatnie moje przedwojenne wakacje spędziłem w Zaleszczykach i pamięć o wysokim brzegu Dniestru krzepiła mnie w ciężkich latach następnych! 

Prof. Henryk Samsonowicz – historyk, autor m.in. książek „Miejsce Polski w Europie”, „Historia Polski do roku 1795” oraz „O historii prawdziwej”.


Najnowsza publikacja

JUŻ W SPRZEDAŻY

Kresowa Atlantyda
Historia i mitologia miast kresowych Tom XV

W XV tomie „Kresowej Atlantydy” autor zawędrował na drugi biegun Kresów. Jeśli Lwów – miasto o wyjątkowym znaczeniu w kulturze polskiej możemy uznać za biegun południowy, to Wilno – o podobnej pozycji w polskiej historii – możemy nazwać biegunem północnym. Pomiędzy tymi dwoma metaforycznymi biegunami zamknięte są dzieje polskich Kresów Wschodnich.

O Wilnie powstało dziesiątki książek, tysiące artykułów, wierszy i wspomnień. Nicieja potraktował temat bardzo oryginalnie – tak nikt dotychczas nie uczynił. Przedstawiając dzieje Wilna, autor zderzył ze sobą frontalnie tak różne i tak odmiennie zapisane w historii postacie,  jak choćby Józef Piłsudski i Feliks Dzierżyński, Stanisław Cat-Mackiewicz i Witold Hulewicz, Czesław Miłosz i Jerzy Putrament, Leopold Tyrmand, Franciszek Walicki i Tadeusz Konwicki.

Najnowsze odcinki audycji Radia Opole „Śladami Kresowej Atlantydy”